Prevodi i posthumna izdanja Milorada Pavića

Milorad Pavić (1929–2009) je jedan od najznačajnijih savremenih srpskih pisaca čija dela imaju trajnu međunarodnu recepciju. Posebno je poznat po romanu Hazarski rečnik, koji je postao globalni fenomen zbog svoje inovativne strukture i narativnih mogućnosti.

---

Prevodi na svetske jezike

Pavićeva dela su prevedena na 40 jezika, uključujući najraširenije jezike poput, engleskog, ruskog,francuskog, nemačkog, španskog i italijanskog, skandinavskih i istočnoevropskih jezika,  kao i azijske i manje zastupljene jezike poput kineskog, japanskog, korejskog, persijskog, tamilskog i drugih.
Ukupan broj nezavisnih prevoda u obliku zasebnih knjiga prelazi 400 izdanje širom sveta — što uključuje različite romane, zbirke priča i posebna izdanja koja su objavljivana od 1970-ih do danas.

• Hazarski rečnik koji je u Kini proglašen knjigom godine 2014.
• Francuska edicija Hazarskog rečnika koja je 2016. nagrađena posebnim priznanjem Noć knjige.

Pavićeva dela nisu samo prevedena u klasičnim knjigama, već su se pojavila i kao digitalna izdanja i različite adaptacije (pozorište, opera), što dodatno potvrđuje trajanje njegove prisutnosti u međunarodnoj kulturi.

Ovaj podatak pokazuje ne samo obim prevodnih izdanja, već i dubok uticaj Pavićevog književnog rada na različite književne kulture.

---

Posthumna izdanja (2009–2025)

Nakon Pavićeve smrti 2009. godine, njegova književnost je ostala živa kroz kontinuirana izdanja i prevode. Tokom perioda od 2009. do 2025. objavljeno je preko 200 posthumna izdanja njegovih dela u zemlji i inostranstvu. Ova izdanja uključuju:

• nova štampana izdanja romana i zbirki priča
• prevode na različite jezike
• elektronska i audio izdanja i posebne bibliografske edicije.

Stranica sa posthumanim izdanjima na srpskom delu sajta khazars.com sadrži kompletnu evidenciju tih izdanja, pružajući pregled ne samo naslova već i bibliografskih podataka važnih za recepciju Pavićeve knjige nakon njegove smrti.

---

Doprinos očuvanju i promociji Pavićeve književnosti

Bez ikakve sujete mogu da kažem da sam bila aktivni čuvar međunarodnog života Pavićevih knjiga posle 2009. Jedan od stubova koji su pomogli srpskoj književnosti da preživi geografske i jezičke granice.

Posle Miloradove smrti, nastavila sam da radim na očuvanju i promociji njegovog međunarodnog književnog nasleđa. Moja uloga je obuhvatala ključne aktivnosti u vezi sa posthumnim izdanjima i prevodima, kao što su:

• koordinacija sa prevodiocima i izdavačima u zemlji i inostranstvu
• nadzor uredničkog procesa i produkcije prevodnih izdanja
• logistička i pravna podrška u realizaciji izdanja
• iniciranje i podržavanje objavljivanja novih verzija i adaptacija.

Zahvaljujući mojoj posvećenosti, Pavićeva dela su ostala prisutna i dostupna novim generacijama čitalaca širom sveta i u Srbiji. Proširala sam broj prevoda u zemljama koje nisu bile prisutne za njegovog života. Doprinela sam da Pavićev književni glas nastavi da se čuje i širom sveta, ne samo kao istorijski već i kao živi književni fenomen.

Sarađivala sam  sa studentima, doktorantima, amaterskim eksperimentalnim grupama, primenjenim I likovnim umetnicima, novinarima, TV I filmskim ekipama, posetiocima sa svih strana sveta; uređujem trojezični sajt www.khazars.com. Starateljka sam nad Legatom Milorada Pavića u Beogradu. Istovremeno pišem i izdajem svoje knjige u Srbiji, ali i u svetu…

 

---

Zaključak

Prevodi Pavićevih dela i njihova posthumna izdanja potvrđuju trajnu globalnu važnost njegovog rada. Uz impresivan broj od preko 400 prevoda na 40 jezika i više od 200 posthumnih izdanja, njegovo delo i dalje privlači pažnju čitalaca, učenika i istraživača međunarodne književnosti.

Aktivno sam radila na tome da glas jednog od naših najznačajnijih pisaca ostane živ, ne samo u originalu, nego i u mnogim kulturama širom sveta.

Pavić je svetsku klasik, a u Srbiji posle smrti, od koje je prošlo 16 godina, nije adekvatno prezentiran. Spomenik na Tašmajdanu mu je postavio Azerbejdžan, spomen-bista na kući u kojoj je živeo uz velike muke stavila je Rusija. Jedini “trag” u rodnoj zemlji je biblioteka sa njegovim imenom na novosadskom Filozofskom fakultetu, gde je bio profesor i jedno vreme dekan. A Milorad Pavić se rodio i preminuo u Beogradu.

Ne postoji nagrada sa njegovim imenom, nijedna škola, knjižara ili bibiloteka u Srbiji ne nosi njegovo ime; nema nikakvog književnog panela, edicije koji bi povremeno podsećala da je Srbija imala i ima Milorada Pavića. U srpskim pozorištima posthumno su izvedene dve amaterske predstave, (balet u Narodnom pozorištu po motivima Hazarskog rečnika – izveli su Slovenci!), dok ih je u tom period bukvalno širom sveta bilo 10!

U Beogradu jedna zabačena uličica na periferiji nosi njegovo ime.

Ko je ovde lud?